دانشیار

بررسی وجود قاره آمریکا به روش هیوی از دیدگاه ابو ریحان بیرونی

مهدی دانشیار-امیر عباس رضوی امیری

ابو ریحان در تحقیق پیرامون وجود خشکی ومسکون بودن سوی دیگر ربع مسکون زمین در دوره خود با بررسی نظر ارسطو که عنوان می دارد در نیم کره جنوبی زمین نیز به مانند نیم کره شمالی دارای خشکی باشد ونقل نظرات مخالفی که پیرامون این موضوع عنوان شده است با جانبداری از ارسطو به استدلال در جهت وجود چنین منطقه ای در آن سوی ربع مسکون می پردازد واز نظر هیوی چنین مساله ای را اثبات می کند

که در این مقاله به شرح ایرادات واستدلالات ابو ریحان در این زمینه پر داخته وجود قاره آمریکارا از نظر ابو ریحان قبل از کشف آن توسط کریستف کلمب  بررسی می کنیم

تقاویم مورد استفاده ابو ریحان بیرونی در مورد ثبت اسناد رصدی در آثارش وبررسی آماری در چگونگی تقویم یزدگردی

مهدی دانشیار-فاطمه حاج کریم

ابو ریحان بیرونی در کتب هیوی خود که رصدهای خود ویا دیگران اشاره دارد سعی بر آن دارد که تاریخ هر رصد را بصورت دقیق ثبت کند طی تحقیقات به عمل آمده تقویم مورد استفاده ابو ریحان دو تقویم هجری قمری وتقویم یزد گردی بوده که در رصد های متعدد از آن استفاده می کند نکته شایان اهمیت در مورد تقویم یزدگردی این است که با توجه به اینکه چون تقویم مذکور از زمان فیروز ساسانی بدون انجام کبیسه گیری به کار می رفته لذا این تقویم نسبت به تقویم جلالی وتقویم کنونی هجری شمسی در حال حرکت بوده ودائم روزهای اعتدالین و انقلابین آن در طول سال در حال حرکت است پس در این مقاله با بررسی آماری این روزها در آثار ابو ریحان نحوه حرکت آنها را در طول سال بررسی می نماییم

روش ابو ریحان بیرونی در تحصیل عرض بلاد از رصد ستارگان دائم الطلوع

مهدی دانشیار-لاله اسلامی راد

در این مقاله به بررسی تحقیقات ابو ریحان بیرونی در جهت تحصیل عرض بلاد از رصد ستارگان دائم الطلوع می پردازیم

ابو ریحان در کتبی چون تحدید النهایات الماکن لتصحیحمسافات المساکن وقانون مسعودی با تقسیم بندی ستارگان آسمان در هر منطقه آنها را به دو دسته دائم الطلوع  وستارگان قاطع افق تقسیم می کند

ابو ریحان با رصد ستارگان حول قطبی وتقسیم آنها به سه دسته ستارگانی که نقطه ارتفاع وانحطاط انها در جهت شمال است ستارگانی که نقطه انحطاط آنها در جنوب است وستارگانی که مماس بر افق در هنگام انحطاط هستند با روش ریا ضی وهیوی به تحصیل عرض بلاد می پردازد که در این مقاله این روش را شرح وتحقیق می کنیم

روش ابو ریحان در محاسبه عرض بلد از طریق بدست آوردن سمت وارتفاع ستارگان یا سیارات ویا ماه وخورشید

مهدی دانشیار-نازنین میرزا رسولی

در این روش ابو ریحان بیرونی با محاسبه سمت وارتفاع ستارگان یا سیارات ویا ماه وخورشید در یک روز در فاصله های زمانی نسبتا طولانی به روشی محاسباتی وهیوی روشی را در بدست آوردن عرض بلاد ارائه می دهد این روش اگر چه از روشهای رصدی به مراتب  ساده تر است ولی به دلیل محاسبات وداخل شدن تقریبات فراوان داخل آن روشی پسندیده از جانب ابو ریحان محسوب نمی شود فرمول ارائه شده توسط ابو ریحان به قرار زیر است که در این مقاله به اثبات آن می پردازیم

روش بدست آوردن میل اعظم آفتاب وهمچنین تحصیل انقلابین در وقتی که در منطقه نصف النهار ناظر اتفاق نیافتاده به روش ابوریحان بیرونی در قانون مسعودی

مهدی دانشیار- امیر حسین دانشیار

در این مقاله سعی بر آن می شود روش ابو ریحان بیرونی در تحصیل میل کلی آفتاب از روی رصد مستقل از عرض جغرافیایی را مورد بررسی قرار داده وروش تعیین زمان دقیق انقلابین را تحقیق کنیم در این روش ابو ریحان با استعانت از سه رصد مکرر در سه روز متوالی یا منفصل نزدیک به هم ارتفاع خورشید در لحظه ای که مرکز آن روی نصف النهار  ناظر است ودر حوالی انقلابین قرار دارد به محاسبه زمان دقیق این پدیده ها می پردازد .که در کتاب قانون مسعودی وتحدید النهایات الاماکن به آن اشاره شده است

سدس فخری وروش محاسبه میل اعظم آفتاب توسط خضر خجندی به روایت ابو ریحان بیرونی

مهدی دانشیار- سید هادی حسینی لواسانی

در این مقاله به بررسی آلت رصدی سدس فخری که توسطابو محمود خضر خجندی رازی برای اولین بار در رصد خانه ری باستان در دوره آل بویه ساخته شده بود می پردازیم وطریقه رصد خورشید در جهت تحصیل انقلابین را شرح داده وهمچنین به پاره ای از اشکالات وروش رفع آنها در رصد خجندی با این دستگاه که ابو ریحان به آن متذکر شده اشاره می کنیم

طریقه تحصیل عرض بلد به روش رصد خورشید در نگرش علمی ابو ریحان بیرونی

مهدی دانشیار-امیر عباس دانشیار

در این مقاله به طریقه تحصیل عرض بلاد به روش رصد خورشید در نگرش علمی ابو ریحان بیرونی می پردازیم

ابو ریحان بیرونی بر اساس مدار حرکت یومیه خورشید در آسمان ودر طی ساعات متفاوت ومنفصل در یک روز دو روش در تحصیل عرض بلد بوسیله خورشید و آلات رصدی خاصی را ارائه می دهد که در این روشها از مقطع مخروطی شکل نیم کره وچنبره استفاده می کند که در این مقاله به شرح مفصل این دو روش وطریقه محاسبه عرض می پردازیم

مقایسه سه شکل قطاع ومغنی وظلی وشرح قانون الهیا ت ابو محمود خضر خجندی رازی

مهدی دانشیار –امیر مسعود نادری مهربانی

در این مقاله به شرح سه شکل قطاع و مغنی وظلی پرداخته ورابطه آن با قانون الهیات خجندی که در کتاب مقالید علم هیات ابو ریحان آمده پرداخته واهمیت آین سه شکل را در محاسبات نجومی مورد ارزیابی وتحقیق علمی قرار می دهیم